4 juni 2010

Dieselgemaal Alkmaar

Over de oudste droogmakerij ter wereld en dieselmotoren

Het is vrijdag 4 juni 2010. We laten jullie vandaag graag dit verborgen pareltje aan de Cort van der Lindenkade, vlakbij de Alkmaarse binnenstad zien. Dit gemaal van de polder Overdie en Achtermeer is één van de oudste dieselgemalen in Nederland. De Achtermeer is de oudste droogmakerij ter wereld, drooggemalen in 1533. In 1573 werd de nog jonge polder voor korte tijd weer onder water gezet. Hierdoor moesten de Spanjaarden, die daar hun kampement hadden, het beleg van Alkmaar opgeven. Vanaf 1709 hield het gemaal van de Achtermeer ook de polder Overdie droog.

Voor de komst van het dieselgemaal stonden op dezelfde plek al sinds de zeventiende eeuw molens. In 1912 brandde de poldermolen hier af. Het polderbestuur besloot er toen een dieselgemaal voor terug te plaatsen. Er werd bewust gekozen voor de toentertijd vernieuwende aandrijving van een dieselmotor. Windenergie was natuurlijk gratis, maar lang niet altijd aanwezig in de polders en deze windstille periodes waren altijd een groot probleem geweest. Stoommachines waren voor het opvoeren van kleine vermogens niet geschikt. Het installeren van een dieselgemaal was de perfecte oplossing. Er werd een eenvoudig gebouwtje gemetseld, ontworpen door de bekende architect Laurens Groen. Het gemaal maakt gebruik van de stenen waterloop van de voormalige molens uit 1760.

Het gemaal werkt nog steeds prima en bevat nog de oorspronkelijke installatie uit 1913. Toch heeft een nieuw elektrisch gemaal op hetzelfde terrein zijn taak in 1988 over genomen. Sinds deze buitengebruikstelling is het dieselgemaal tijdens periodes van grote regenval nog wel ingezet als extra bemaling tegen de wateroverlast. Sinds 1994 heeft het dieselgemaal de status van provinciaal monument. Het gemaal draagt de naam J. Leegwater, naar de in 1992 verongelukte machinist van het gemaal. Hij was van de derde generatie Leegwater die het dieselgemaal vanaf zijn bouw in 1913 heeft bediend.

 

Dit artikel komt van http://www.ditisalkmaar.nl/foto/dieselgemaal